Kalorifer tesisatında kaçak şüphesi varsa, kullanıcı mevcut basınç göstergesini takip edebilir; tesisata ayrı manometre bağlamak, test basıncı uygulamak veya kombi ile tesisatı vanalardan ayırmak uzmanlık gerektirir. Küçük ve aralıklı kaçaklarda iki günlük basınç takibi yararlı olabilir. Ancak basıncın düşmesi tek başına boruda kaçak olduğunu kanıtlamaz; cihaz arızası, hava tahliyesi ve su sıcaklığındaki değişim de değerlendirilmelidir.
Isıtma borularında 15 dakikalık basınç testi uygulamak bazen küçük bir kaçağı belli etmez. Bu nedenle, koşullara göre daha uzun gözlem gerekebilir. İki gün her tesisat için zorunlu veya kesin sonuç veren bir test süresi değildir. Basınç karşılaştırması, sistem benzer sıcaklıktayken ve arada su eklenip eklenmediği bilinerek yapılmalıdır.
İki Günlük Basınç Takibi Nasıl Yapılır?
Görünür ve hızlı bir su kaybı, elektrikli parçalara ulaşan sızıntı veya cihaz arızası yoksa aşağıdaki gözlemleri yapabilirsiniz. Merkezi ısıtma sistemlerinde kazanı kapatma ve basınç takibi işlemleri bina yönetimi ile yetkili teknik personelin sorumluluğundadır.
- Başlangıç koşullarını kaydedin. Kombinin mevcut göstergesindeki basıncı, saati ve tesisatın sıcak mı soğuk mu olduğunu not edin. Soğuk sistem için uygun basıncı cihazın kullanım kılavuzundan kontrol edin; deneme amacıyla basıncı yükseltmeyin.
- Görünür bağlantılara bakın. Petek vanalarını, purjör çevresini, ulaşılabilen boru eklerini ve varsa kolektörü sızıntı, pas izi veya nem açısından gözlemleyin. Kombi kapağını açmayın; sıcak ve basınçlı bağlantıları gevşetmeyin.
- Benzer koşullarda yeniden okuyun. İki gün boyunca, mümkün olduğunca aynı saatlerde ve benzer su sıcaklığında basıncı kaydedin. Sıcak sistemde alınan değeri soğuk sistemdeki değerle doğrudan karşılaştırmayın.
- Aradaki işlemleri not edin. Su eklenmesi, petek havası alınması veya bakım yapılması ölçümü etkiler. Bunlar gerçekleştiyse kayıt üzerine yazın; basınç kaybını gizlemek için sürekli su basmayın.
Takip için sistemi her koşulda tamamen kapatmak doğru değildir. Donma riski olan havalarda kombinin elektrik veya gaz beslemesini kesmek donma korumasını devre dışı bırakabilir; bu koruma da bütün boruları güvenceye almaz. Uzman tarafından yapılacak kapalı devre testi, cihazın ve tesisatın izin verilen basınç sınırlarına göre planlanmalıdır. Basınç hızla düşüyorsa veya cihaz düşük basınç arızası veriyorsa iki günün dolmasını beklemeyin.
Isıtma Tesisatında Kaçak Tespiti Yapan Firma
Bireysel ısıtma sisteminde ya da merkezi ısıtma borularında oluşan kaçakların yer tespiti ile ilgili çalışmalar için İstanbul Tesisat’tan hizmet alabilirsiniz. Eski yapıların kalorifer borularında, özellikle bağlantılarda ve korozyona uğramış bölümlerde küçük sızıntılar görülebilir. Arada bir kazan ya da kombiye su takviyesi yapmak, basıncı geçici olarak düzeltir; kaçağı onarmaz.
Kazana su verme aralığı giderek kısalmaya başladığında, bina yönetimleri için bu problem büyük bir soruna dönüşür. Günlük üç veya beş defa su eklenen bir ısıtma sisteminde kaybın miktarı yalnızca dolum sayısından hesaplanamaz; eklenen suyun ölçülmesi gerekir. Günlük kayıp çok göze gelmese de aylık toplam önemli olabilir. Sürekli taze su eklenmesi ayrıca sisteme oksijen ve mineral taşıyarak korozyon ve birikinti sorunlarını artırabilir.

Kazan Sürekli Su Eksiltiyorsa
Kazana sürekli su takviyesi yaptığınız dönemlerde, borunun kaçak yerinden çıkan suyun mutlaka yüzeyde görünmesini beklemeyin. Su, zeminin yapısına göre aşağıya, yana veya yapı malzemeleri içinde kılcal yollarla ilerleyebilir. Kalorifer borularının geçtiği yerin altında otopark, daire veya bodrum varsa görülen nem, inceleme alanını daraltabilir; ancak lekenin bulunduğu yer her zaman borunun kaçırdığı nokta değildir.
Borular doğrudan toprağa gömülü ise yalnızca tahmin yürüterek kaçağı bulmak güvenilir değildir. Bu yüzden rastgele bölümleri kazdırıp kırdırmanız fazla işe yaramayabilir. Önce su kaybının cihazdan mı, tesisattan mı kaynaklandığı ayrılmalı; ardından boru güzergâhına ve zemin koşullarına uygun tespit yöntemi seçilmelidir.
Basınç kaybının nedeni her zaman gömülü borular değildir. Kombi veya kazan bağlantıları, otomatik hava tahliye elemanları, emniyet ventili ve genleşme tankı da kontrol edilmelidir. Isınırken basıncın belirgin yükselmesi, ardından su tahliyesi ve soğuyunca basıncın düşmesi, genleşme tankı veya emniyet ventili yönünden servis incelemesini gerektirir. Emniyet ventili tahliye hattı kesinlikle kapatılmamalıdır.
Küçük sızıntılarda kaçak giderici kimyasal bir seçenek olabilir; fakat her boru çatlağı için en iyi veya en düşük maliyetli çözüm olduğu söylenemez. Bazı ürünler sızıntı bölgesinde sızdırmazlık oluşturmaya yöneliktir. Etki biçimi ve uygunluğu ürüne göre değişir; yanlış ürün veya doz, dar geçitlerde ve tesisat bileşenlerinde sorun oluşturabilir.
Kaynakta yer alan, çiviyle delinmiş bir yerden ısıtma borusuna kimyasalla onarım uygulaması örneği, küçük deliklerin onarımı konusundadır. Bu örneğe ilişkin beş yıllık dayanıklılık beyanı, her tesisatta aynı sonucun alınacağını veya onarımın kalıcı olacağını gösteren bir garanti olarak değerlendirilmemelidir.
Kombi ve Kalorifer Borularındaki Kaçak Nasıl Tespit Edilir?
Kombi içindeki su kaçağı ile kombiye bağlı kalorifer borularındaki kaçak farklı incelemeler gerektirir. Cihazın iç parçaları yetkili servis tarafından kontrol edilmelidir. Tesisatta ise tek bir cihazın her koşulda kaçağı bulması beklenmez; yöntemler gerektiğinde birlikte kullanılır.
- Basınç takibi ve bölgesel test: Su kaybının hangi bölümde olduğunu daraltmak için kullanılır. Kombi, petek devreleri veya yerden ısıtma kolektöründeki hatların ayrılarak test edilmesi uzman tarafından yapılmalıdır.
- Akustik dinleme: Kaçağın oluşturduğu ses araştırılır. Borunun geçtiği yolu bilmek önemlidir. Derinlik, boru malzemesi, kaçak miktarı ve ortam gürültüsü sonucu etkiler. Galeri içerisinden giden kalorifer borularında sesin yayılması, yer tespitini zorlaştırabilir.
- Termal kamera: Sıcaklık farklarını göstererek kaçak şüphesi olan alanı daraltabilir; suyu veya boruyu zeminin içinden doğrudan görmez. Yalıtım düzensizlikleri ve zemindeki ısı yayılımı yanıltıcı olabilir. Özellikle derin toprak altındaki hatlarda yüzeyde yeterli sıcaklık izi oluşmayabilir.
- Zemin ve çevre gözlemi: Toprak üzerindeki bitkilerin farklı gelişmesi veya yerel nemlenme bazen ipucu verir. Ancak yağmur, drenaj ve başka su hatları da aynı belirtileri oluşturabilir; bunlar tek başına kaçak kanıtı değildir.
Eski yöntemlerden biri, ucuna kuru bez bağlanan uzun bir demir çubukla toprakta nem aramaktır. Ancak bilinmeyen bir güzergâhta toprağa çubuk saplamak elektrik kablosuna, gaz hattına veya başka bir boruya zarar verebilir. Bu yöntem kullanıcı tarafından uygulanmamalı; kazı kararı hat güzergâhı ve teknik bulgular değerlendirilerek verilmelidir.

Kimyasalla Su Kaçağı Onarımı
İstanbul Tesisat, 2009 yılından bu yana kimyasal kaçak giderici yöntemini kullandığını belirtmektedir. Uygulama öncesinde ortalama su kaybı, sistemdeki su miktarı, boruların durumu ve cihaz uyumluluğu değerlendirilmelidir. Kimyasal uygulaması kaçak tespiti değil, uygun koşullarda değerlendirilebilecek bir onarım yöntemidir.
Her ürün için geçerli bir “100 litre suya 1 litre” oranı veya kesin bir başarı yüzdesi verilemez. Doz ve uygulama koşulları ürünün teknik talimatına, cihaz üreticisinin izin verdiği kullanıma ve tesisat hacmine göre belirlenir. Kombi eşanjörü, pompa, contalar, yerden ısıtma devreleri ve varsa antifrizle uyumluluk kontrol edilmeden sisteme kimyasal eklenmemelidir.
Su kaybının yüksek olduğu sistemlerde, büyük çatlaklarda veya ileri derecede korozyona uğramış borularda yalnızca kimyasala güvenmek doğru olmaz. Hasarlı bölümün mekanik olarak onarılması ya da değiştirilmesi gerekebilir. Firmaya aktaracağınız basınç kayıtları ve su ekleme sıklığı ön değerlendirmeye yardımcı olur; kaçağın büyüklüğü ve uygun onarım yöntemi yalnızca telefon bilgisiyle kesinleştirilemez.

Gözlemler ve Basınç Takibi Nasıl Yorumlanır?
Kalorifer tesisat borularında kaçak tespiti öncesinde yapacağınız gözlemler, incelemenin yönünü belirlemeye yardımcı olur. Şu belirtileri basınç kayıtlarıyla birlikte değerlendirin:
- Kombinin basıncının sık düşmesi: Kaçak şüphesi oluşturur; cihazın genleşme ve tahliye elemanları da kontrol edilmelidir.
- Alt kat komşusundan sızıntı şikâyeti gelmesi: Kalorifer hattı dışında temiz su, gider ve yalıtım kaynakları da araştırılmalıdır.
- Peteklerde boya kabarması, pas veya ıslaklık: Yerel sızıntıya işaret edebilir. Peteğin metal gövdesinde gerçek bir şişme veya deformasyon varsa müdahale etmeyin, teknik inceleme isteyin.
- Kombinin sık düşük su basıncı arızası vermesi: Sürekli su ekleyerek çalıştırmak yerine kaybın nedeni bulunmalıdır.
- Duvarlarda rutubet görülmesi: Lekenin yüksekliği, kaynağı tek başına belirlemez. Bir metreden yukarıdaki nem de daire içindeki bir hattan kaynaklanabilir.
Onarımdan sonra da benzer sıcaklıklarda basınç takibine devam edin ve su ekleme ihtiyacının ortadan kalkıp kalkmadığını kontrol edin. Petek havası alınmasının ardından oluşan bir defalık düşüş ile tekrarlayan basınç kaybını birbirinden ayırın.
İki gün boyunca benzer sıcaklıkta basınç sabit kalıyorsa bu koşullarda ölçülebilir bir kayıp görülmemiş demektir; aralıklı veya yalnızca sıcakken oluşan kaçak tamamen dışlanmaz. Basınç düzenli düşüyorsa cihaz ve tesisatın ayrı değerlendirilmesi gerekir. Basınç yalnızca ısınma-soğuma sırasında belirgin değişiyorsa, gömülü boruyu kırdırmadan önce genleşme tankı ve emniyet ventili kontrol edilmelidir.